Over hoe een veranderproces kan verlopen…
Je hebt al van alles geprobeerd. Je hebt inzichten opgedaan, misschien verschillende vormen van begeleiding gevolgd en patronen bij jezelf leren herkennen. En toch loop je steeds weer tegen dezelfde dingen aan. Soms lijkt er nauwelijks iets te veranderen. Of denk je juist een heel eind verder te zijn, tot je onverwacht weer wordt terug geslingerd.
Hoe kan dat toch? Ben je er dan nooit klaar mee?
Als veranderen niet lijkt te lukken
Soms doe je iets al jarenlang op een bepaalde manier. Zo heb je het geleerd, zo ben je er van jongs af aan mee omgegaan en lange tijd heeft het je vermoedelijk geholpen. Tot het begint te wringen, omdat het niet meer bij je past. Je loopt tegen dezelfde dingen aan, merkt dat je steeds op dezelfde manier reageert of voelt dat er iets mag veranderen, omdat je er last van begint te krijgen.
Je gaat op zoek, leest boeken, volgt wellicht workshops of zoekt begeleiding. Je krijgt nieuwe inzichten en probeert dingen anders te doen. Maar wat als je ondanks al die inspanningen toch weer in hetzelfde patroon belandt? Dan kan het voelen alsof alles voor niets is geweest en je kansloos vastzit. Je begrijpt misschien inmiddels heel goed waar je gedrag vandaan komt, maar het lukt je niet om het werkelijk anders te doen.
Dat kan ontmoedigend zijn. Toch betekent het niet automatisch dat je geen stappen hebt gezet. Verandering vraagt soms tijd en oefening voordat nieuwe inzichten ook in je dagelijks leven doorwerken, of je bent nog aan het ontdekken wat bij je past. En soms is een andere aanpak nodig, omdat je nog niet bij de kern bent gekomen van wat je belemmert.
Niet iedere stap leidt direct tot verandering. Maar als er ondanks alle inspanningen niets wezenlijks verandert, is dat ook een uitnodiging om opnieuw te kijken.
Soms zit er nog een laag onder
Begrijpen waarom je iets doet, betekent niet automatisch dat je het ook anders kunt doen. Patronen kunnen diep ingebakken zitten. Ze zijn vaak ontstaan vanuit wat jij of jouw voorouders hebben meegemaakt en de manier waarop je dus hebt meegekregen of geleerd om met situaties om te gaan. Wat ooit hielp om je veilig te voelen of verbinding te behouden, kan je later juist in de weg gaan zitten.
In sommige gevallen brengt een inzicht of een ervaring ineens veel beweging, maar meestal is er meer nodig dan begrijpen alleen. Een belangrijk onderdeel is namelijk dat je mag ervaren en doorvoelen wat er in jou gebeurt. Dit is vaak een noodzakelijk onderdeel waardoor er dan pas echt ruimte kan ontstaan, het los kan laten en het lukt om anders met oude patronen om te gaan.
Het kan ook gebeuren dat je denkt dat je een thema hebt verwerkt, maar dat het later opnieuw de kop opsteekt. Een gebeurtenis raakt je onverwacht diep of je merkt dat oud gedrag terugkomt. Dat hoeft niet te betekenen dat je eerdere werk voor niets is geweest. Misschien heeft een nieuwe situatie een andere laag geraakt. Je kunt het vergelijken met het afpellen van een ui. Je komt steeds een laagje dieper en ontdekt dan wellicht iets wat je eerder nog niet kon zien of voelen. Dit kan een ander thema zijn, maar ook een verdieping van een eerder onderwerp.
Als oude pijn opnieuw wordt geraakt
Toen mijn moeder overleed, was zij 46 jaar en was ik zelf 20. Ik heb in de jaren daarna veel met dat verlies gedaan en dacht dat ik het inmiddels aardig een plek had gegeven. Tot we in mei van dit jaar hoorden dat onze jongste zoon een ongeluk had gehad. Hij was, tijdens het oversteken van een provinciale weg, geschept door een auto. De politie vertelde ook dat hij, in verband met een vermoeden van hersenletsel, afgevoerd was naar het UMC. De onzekerheid over hoe hij eraan toe was, was verschrikkelijk. Ik was echt doodsbang hem te verliezen en dat gevoel bleef lange tijd overheersen, ook toen de gevolgen duidelijker werden en hij niet in levensgevaar bleek te zijn.
De mogelijkheid om opnieuw een dierbare te verliezen, trok een zorgvuldig afgedichte wond toch weer open. Het was niet alleen de angst om onze zoon kwijt te raken. Het raakte ook aan het verlies dat ik tijdens het verliezen van mijn moeder had meegemaakt.
Maar deze keer ontdekte ik nog iets anders. Mijn reactie op deze angst was namelijk ook sterk gericht op controle. Ik wilde zoveel mogelijk doen, regelen en vooral voorkomen. Ik mocht als moeder niet (weer) falen in het zorgen voor mijn kind. Juist dat raakte aan iets wat veel dieper zat.
Ik ben hiermee aan de slag gegaan, omdat deze manier van doen geen oplossing was en niet alleen ik zelf er last van had. Dat bracht me weer verder. Stap voor stap ontdekte ik waar mijn angst en de behoefte aan controle vandaan kwamen, waardoor ik het een plek kon geven en er ruimte ontstond voor weer een nieuw, sterker en wijzer stukje 'ik'.
Het was niet fijn om opnieuw door die pijn heen te gaan en niet alles wat ik gedaan heb, had meteen effect, Maar ik voel achteraf wel dat elke stap nodig is geweest om te komen waar ik nu ben. En blijven hangen in gedrag en gevoelens die niet helpend waren, wilde ik echt niet.
Deze ervaring geeft hopelijk goed weer dat een thema niet altijd in één keer helemaal afgerond is. Soms brengt het leven je terug naar iets wat je al kent, maar kijk je er inmiddels vanuit een andere plek naar en juist daar kan ruimte ontstaan voor een volgende stap.
Geef je proces tijd, maar blijf in beweging
Je proces tijd geven betekent niet dat je alles maar moet afwachten. Het kan nodig zijn om ervaringen te laten bezinken en niets te forceren. Op andere momenten vraagt verandering juist om actie: een andere keuze maken, hulp zoeken of een andere aanpak proberen die wellicht beter bij je past.
Het helpt om helder voor ogen te houden waar je naartoe wilt. Je hoeft niet precies te weten hoe je daar komt, maar je kunt zo wel beter beoordelen welke stappen je dichter bij dat verlangen brengen.
Neem daarbij ook verantwoordelijkheid voor je eigen proces. Je kunt niet alles veranderen wat je is overkomen of wat anderen doen. Je hebt niet overal invloed op, maar je kunt wel onderzoeken hoe je ermee omgaat en welke invloed je zelf wél hebt. En wees daarbij kritisch op jezelf, want een soms best aantrekkelijke en vaak onbewuste 'slachtofferrol' ligt altijd op de loer. Dus kijk jezelf regelmatig recht aan in spiegel en stel jezelf de vraag: “kan ik hier echt niets aan veranderen, omdat ik nog ergens in vastzit en de angel nog niet te pakken heb? Of, als ik heel eerlijk ben, saboteer ik mezelf, blijf ik aan de ‘veilige en bekende kant’ en probeer ik het eigenlijk stiekem niet écht te veranderen.” Dat laatste is begrijpelijk… Het kan heel eng en onzeker voelen. Je weet immers wat je hebt. Maar het uitgangspunt was dat je dat niet meer wilt, toch?
Soms is accepteren nodig. Soms is het tijd om iets in beweging te zetten en ergens doorheen te bewegen.
Blijf je vastlopen, ondanks alles wat je probeert? Dan hoef je niet eindeloos dezelfde weg te blijven volgen. Misschien is het tijd om opnieuw hulp te zoeken of samen met iemand te onderzoeken wat je nog niet hebt kunnen bereiken. Dat kan bij ons zijn, maar er zijn natuurlijk ook andere wegen die je verder kunnen helpen.
Je hoeft niet in één keer aan te komen
Een veranderproces verloopt zelden in een rechte lijn. Er zijn grote sprongen en kleine stapjes, periodes waarin je veel ontdekt en momenten waarop je twijfelt of terugvalt. Soms merk je zelf nauwelijks verschil, terwijl anderen wel degelijk merken dat je anders reageert. Een andere keer ontdek je ineens dat er toch nog iets aandacht vraagt door een gebeurtenis (het leven) dat je overkomt.
Geef jezelf de ruimte om dat proces te doorlopen, maar blijf ook eerlijk kijken naar wat je nodig hebt. Niet alles hoeft vandaag opgelost te zijn en je hoeft niet nóg harder aan jezelf te werken als een andere benadering je verder kan helpen.
Soms merk je pas achteraf hoeveel er veranderd is.
Soms ontdek je een nieuwe laag.
Soms heb je hulp nodig.
Soms is het tijd om een andere weg in te slaan.
En soms zijn tijd en ruimte de sleutelwoorden; hoeft er even juist helemaal niets.
Het verhaal achter het verhaal
Heb je al veel geprobeerd, begrijp je steeds beter waar je patronen vandaan komen, maar merk je dat er in de praktijk weinig verandert? Of kom je steeds opnieuw hetzelfde thema tegen, terwijl je dacht dat je het al had verwerkt? Misschien is het tijd om dan niet alleen naar het bekende verhaal te kijken (of je stiekem veilig te blijven verschuilen), maar echt open te staan voor het verhaal achter het verhaal.
Met ons mag je onderzoeken wat er onder de oppervlakte speelt. Niet alleen om te begrijpen, maar ook om te ervaren en ruimte te maken voor beweging die bij jou past. Je bent welkom om samen te kijken welke volgende stap jou verder kan helpen.
Reactie plaatsen
Reacties